توجه به آموزش وپرورش در حدی است که سروصدایی بلند نشود!

استاد تعلیم و تربیت گفت: توجه به آموزش و پرورش در حدی است که سروصدایی به ویژه از سوی معلمان بلند نشود و بقیه پول را در سایر بخش های زودبازده هزینه می کنند!

  1. چهارشنبه ۲۵ دی ۹۸ ساعت ۰۹:۳۰ (۱ هفته،۱ روز قبل)
توجه به آموزش‌وپرورش در حدی است که سروصدایی بلند نشود!
به گزارش فرانگر

خبرنگار اجتماعی خبرگزاری ؛ صحبت از ریشه دارترین مشکل آموزش وپرورش، ماجرای دیروز و امروز نیست! حالا سال ها یا شاید هم دهه هاست که بزرگترین وزارتخانه کشور با مشکل کسری بودجه دست وپنجه نرم می کند و تبعات آن معلمان و دانش آموزان را درگیر می کند، مشکلی که رفته رفته حادتر شده است و حالا کار به جایی رسیده که سکاندار بزرگترین وزارتخانه دولت هم می گوید "حال آموزش وپرورش خوب نیست" و باید تمام جریاناتی که به این موضوع فکر می کنند با جدیت و حوصله بیشتری وارد شوند.

وزارت آموزش وپرورش مدت هاست با کسری شدید و پایدار بودجه دست وپنجه نرم می کند، این عدم تعادل بودجه ای در وزارت آموزش و پرورش باعث حفظ حداقل حقوق معلمان، کاهش شدیدتر اعتبارات کیفیت بخشی و کاهش اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای شده است و این امر در نهایت کاهش کارایی و اثر بخشی وزارت آموزش و پرورش را رقم زده است.

رقم بودجه پیشنهادی وزارت آموزش وپرورش در سال ۹۹ نیز از ۵۷ هزار میلیارد تومان موجود در لایحه بودجه تا ۶۴ هزار میلیارد تومان مطرح شده از سوی مسئولان "با احتساب تمام جداول و ارقام لایحه بودجه مربوط به وزارت آموزش وپرورش" شناور است؛ بودجه ای که پیشتر از سوی سکانداران بزرگترین وزارتخانه کشور، ۷۴ هزار میلیارد تومان پیشنهاد داده شده بود آن هم برای تأمین حداقل نیازها بدون دردسر سال های قبل!

برخی کارشناسان هم براین باورند که مسئله اساسی بودجه آموزش و پرورش ناکافی بودن آن نیست بلکه مسئله مهمتر از عدم کفایت، ناعادلانه بودن آنست؛ در مجموع بر مبنای بودجه سال ۱۳۹۹ پیش بینی می شود، کاهش کیفیت مدارس دولتی، ابهام در افزایش  ۱۵ درصدی حقوق معلمان و کاهش انگیزه و رضایت شغلی آنان، ضعف در تأمین و تربیت معلم متناسب با نیاز، عدم امکان اجرای نظام پرداخت عادلانه بر مبنای تکلیف قانون برنامه ششم،  مسائلی هستند که آموزش و پرورش با آنها مواجه خواهد بود.

از قبل تا بعد از انقلاب، آموزش و پرورش دستگاه درجه دو!

عبدالحسین نفیسی؛ از اساتید حوزه تعلیم و تربیت که درباره توسعه آموزش تا به امروز تألیفات بسیاری داشته است، در نشست چالش های مستمر بودجه نظام آموزش وپرورش درباره بودجه سال ۹۹ وزارت آموزش وپرورش با اشاره به اینکه وقتی به این موضوع می پردازیم که چرا بودجه آموزش و پرورش از GDP فلان میزان است خود را در مسیری می اندازیم که آخرش به ضرر ما تمام می شود، اظهار کرد: در چنین شرایطی اقتصاددان ها با هزار و یک دلیل به شما می قبولانند، ما در وضعیتی هستیم که بهترین کار این است به بودجه آموزش و پرورش اضافه نشود و اعتبارات در جاهای دیگری خرج شود چرا که معیشت مردم مهمتر از آموزش آنهاست  و در نهایت شما را به جهتی می برند تا امکان گرفتن حقی که آموزش و پرورش برگردن حاکمیت دارد را از دست بدهید.

وی افزود: معتقدم باید به ریشه های ماجرا بپردازیم از جمله اینکه چرا در تمام دولت های قبل و بعد از انقلاب، آموزش و پرورش دستگاه اجرایی درجه دوم تلقی شده و این وزارتخانه مورد بی اعتنایی و بی توجهی قرار گرفته است.

این استاد تعلیم و تربیت گفت: اگر اسناد بودجه کشور را از ۱۰۰ سال گذشته تا به امروز مرور کنیم، سال های نخست چندان وضوح ندارد بعد از آن به صورت قانون در مجلس تصویب و تمام آن ضبط شده و در سازمان برنامه وبودجه و مرکز اسناد قابل مشاهده است، اگر این اسناد را نگاه کنیم تقریباً به وزارت آموزش و پرورش به شکلی که به سایر بخش ها پرداختیم، توجه نشده فقط در این مرحله است که به آموزش و پرورش به چشم نیاز بلندمدت و کوتاه مدت نگاه شده است.

مدارس بزرگ در دوره پهلوی اول

نفیسی تصریح کرد: اگر بررسی کنید مدارسی که در دوره پهلوی اول ساخته شد مدارسی با مساحت های خیلی بزرگ بود و یکی از مدارس همانی است که هم اکنون دانشگاه تربیت معلم در آنجا مستقر است، از این مدرسه تالار رودکی، تالار فرهنگ و مرکز تربیت معلم ایجاد شده است یا مکانی که هم اکنون اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران است در گذشته تمام آن محوطه یک مدرسه بوده است.

وی افزود: زمانی که به کودتای ۲۸ مرداد رسیدیم و در سال های ۱۳۳۵ و ۱۳۳۶ که برنامه های چهارم و پنجم عمرانی آن زمان اجرا می شد، آموزش و پرورش آنچنان اهمیت نداشت و نهادی بود که فقط باید زندگی روزمره خود را داشته باشد، بودجه کافی به این وزارتخانه داده نمی شد و سرمایه گذاری های قابل توجه بیشتر بر روی کارهای دانشگاهی بود که ساختمان های بزرگی هم ساخته شد.

این استاد تعلیم و تربیت خاطرنشان کرد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، ۱۰ سال نخست گرفتار جنگ و تثبیت انقلاب بودیم بنابراین نمی توان انتظار توجه جدی به آموزش وپرورش داشت اما اگر بودجه را بررسی کنیم، در آن ایام آموزش و پرورش گرفتاری هایی که هم اکنون با آن مواجه است را نداشت آن هم در وضعیتی که ما در جنگ بودیم.

آغاز بستن بودجه همراه با کسری برای آموزش وپرورش از سال ۷۱

نفیسی گفت: پس از آن، دوره سازندگی آغاز شد که روحیه کار چشمگیر کردن حاکم بود و این باعث شد آموزش و پرورش به صورت "بخور و نمیر" اداره شود؛ جالب  است بدانید از سال ۷۱ که نظام جدید متوسطه شروع شد در بودجه ریزی آموزش و پرورش پدیده ای ایجاد شد و از آن سال به بعد بودجه مصوب  با کسری بسته می شد و همه هم می دانستند بودجه آموزش وپرورش کسری دارد.

بودجه ای می نویسند که از ابتدا کسری دارد

این استاد تعلیم وتربیت بر این باور است که در برخی مواقع بودجه ای تصویب می شود که ظاهر آن خوب و به اندازه نیاز است اما در طول سال درآمدها کسب نمی شود بنابراین پول به اندازه ای که در بودجه تصویب شده است در اختیار آموزش وپرورش قرار نمی گیرد، هم اکنون درباره این وزارتخانه وضعیتی را شاهد هستیم که بودجه مصوب از همان ابتدا کسری دارد.

نفیسی ادامه داد: پس از سال ۷۱ بودجه مصوب آموزش وپرورش ۹ تا ۱۱ درصد کسری داشت و این روند ادامه پیدا کرد تا اینکه برخی سال ها آموزش و پرورش بالای ۴۰ درصد کسری بودجه مصوب داشت.

کسری بودجه بیشتر از آنچه می گویند!

وی افزود: اگر بودجه مصوب را موشکافانه بررسی کنیم، کسری بودجه بسیار است چون معوقات و بدهی های گذشته در بودجه مستتر است هم اکنون فقط حقوق معلمان در ۱۲ ماه سال ضرب شده، پاداش پایان خدمت به آن اضافه می شود و به عنوان بودجه آموزش وپرورش تعیین می شود.

این استاد تعلیم و تربیت گفت: تجربه بنده نشان می دهد ما در ایران اصلاً ماهیت آموزش و پرورش را نشناخته ایم و چون شناخت به درستی حاصل نشده، برخورد نهادهای مرتبط با آموزش وپرورش، خاص خودشان است یعنی برخوردی نیست که به تناسب طبیعت و ماهیت با ارزش آموزش وپرورش باشد.

نفیسی معتقد است که آموزش و پرورش هرچه عمومی تر باشد بازده قابل لمس آن دیرتر به دست می آید چرا که آثار آموزش و تربیت یک کودک، ۲۵ سال بعد در جامعه مشاهده می شود بنابراین ملموس نبودن بازده آموزش و پرورش باعث شده است هر نهاد مرتبط با این وزارتخانه، مطالباتی را از آن داشته باشد بدون اینکه خود را موظف بداند برای موفقیت نهاد تعلیم و تربیت، وقت صرف کند و امکانات اختصاص دهد.

فقط صدای معلمان در نیاید!

وی گفت: دولت ها معمولاً ۴ ساله هستند و این پرسش برای آنها پیش می آید چرا باید به آموزش و پرورشی که ۲۵ سال دیگر نتیجه آن در جامعه حاصل می شود، توجه کنند، اگر دولت خرد آنی داشته باشد می گوید برای اینکه سروصدای معلمان درنیاید، کافی است به آنها پول بدهم، همه دولت ها و تمام وزرای آموزش و پرورش ناچار شدند اینگونه عمل کنند چون دولت به معنی کلیت آن شامل مجلس و همه ارکان کشور اینگونه فکر می کنند.

این استاد تعلیم وتربیت متذکر شد: خانواده نیز با آموزش و پرورش در ارتباط است، خانواده دو نوع نگاه دارد؛ نخست، والدین تلاش می کنند آنچه برای خودشان آرزو داشتند و محقق نشده است را در فرزندشان محقق کنند و توجه ندارند که کودک باید مطابق فطرت و استعداد خود تربیت شود، دوم؛ علائمی است که خانواده از جامعه دریافت می کند از جمله اینکه هر چقدر فرزندشان سریعتر به درجه تحصیلی بالاتر برسد امکان برخورداری از وضعیت مالی مناسبتر، بیشتر است  بنابراین تمام تلاش والدین این است که فرزند خود را به این مسیر ببرند.

به گفته نفیسی، خانواده اگر توانایی مالی داشته باشد از دولت چشم می پوشاند و به سراغ مدارس خصوصی می رود اما دولت چکار می کند، دولت سعی می کند همه را به گونه ای سرگرم کند تا سروصدایی بلند نشود، یعنی همیشه در حدی که سروصدایی بلند نشود به آموزش و پرورش توجه می شود و باقیمانده پول را در جایی هزینه می کنند که زودبازده است.

تحول بنیادین چه معنایی دارد؟!

وی افزود: اگر نگاه به آموزش و پرورش به همین شیوه ای باشد که هم اکنون شاهدیم دیگر تحول بنیادین چه معنایی دارد، اگر به دنبال تحول بنیادین هستند باید به آموزش و پرورش نگاه مناسبی داشته باشند، در این وزارتخانه هر وقت نیرویی خوب کار کند آن را فرماندار، استاندار و وزیر می کنند! چرا باید اینگونه باشد؟ این نهایت بی توجهی به آموزش و پرورش است که مدیر و نیروی مسلطش، جذب جاهای دیگر شوند تا کار آنجا را راه بیندازند.

این استاد تعلیم و تربیت در ادامه با اشاره به مقایسه های بین المللی متذکر شد: مقایسه های بین المللی به ویژه مسائلی که با فرهنگ و اجتماع آمیخته است باید با دقت باشد چون عوامل پنهانی وجود دارد که مقایسه ها را از اثر می اندازد؛ به عنوان مثال در بودجه ما غیر از ارقام بودجه شرکت های دولتی و دستگاه های عمومی، ارقام مخفی هم وجود دارد مانند دلار ۴۲۰۰ تومانی و بنزین که قیمت تمام شده آن بالای ۸۵۰۰ تومان است اما ۱۵۰۰ تومان ارائه می دهیم، این موارد اثر اقتصادی دارد و در مقایسه های اقتصادی اصلاً وارد نمی شود بنابراین ما را گرفتار می کند.

دولت ها و وزرای نئولیبرال!

وی تأکید کرد: نسبت دادن همه دولت های بعد از جنگ، به سیاق نئولیبرالیستی، خیلی جرأت می خواهد به خصوص نسبت دادن این نگرش به وزرای آموزش وپرورش، تمام وزرا به نوعی فرهنگی هستند و هیچ کدام تمایل ندارند که سهم آموزش و پرورش از بودجه کم باشد؛ باید خود را در موقعیت هایی که دولت ها هستند قرار دهیم تا بدانیم می توانستند به جز این اقدام کنند یا خیر، در بیشتر مواقع دولت ها به این سمت رانده شده اند که به شیوه خاصی اقدام کنند.

نفیسی گفت: در کشور ما نه دولت و نه خانواده متوجه ماهیت آموزش عمومی شده است به همین دلیل اقدامات کوتاه مدت را مدنظر دارند که برخی هم می گویند براساس نقشه است اما بنده مطمئم افرادی که مدرسه خصوصی دارند به دنبال این نبودند که اقتصاد وابسته ایجاد کنند و دنبال این هستند کاری که دولت خوب انجام نمی دهد را تا جایی که می توانند خوب انجام دهند.

این استاد تعلیم و تربیت یادآور شد: اگر بخواهیم مشکلات برطرف شود باید بدانیم آموزش و پرورش  برای کشور امنیت پایدار، سرمایه اجتماعی، اقتصادی و انسانی تولید می کند، آیا معتقدیم باید این کار را انجام دهد یا اینکه صرفاً تعدادی از دانش آموزان را در کلاس درس جمع کرده و الفبایی را به آنها آموزش دهد.

وی متذکر شد: اصل ۴۴ می خواهد بار دولت را از تصدی گری کم کند و برخی می گویند این رویه باعث توسعه مدارس غیردولتی می شود اما این تفکر صحیح نیست؛ در سوئد یک زوج وقتی کار می کنند به اندازه حقوق یک نفر باید مالیات دهند و در آن کشور برای هر فرد سوئدی یک خانه با حداقل استاندارد تعریف شده و اگر افراد خانه نداشته باشند دولت برای آنها تامین می کند اما از چه محلی، از محل مالیاتی که گرفته اند.





همرسانی نوشتار: